१. एकपदेन उत्तरं लिखत (Answer in one word)
| Question | Answer |
| (क) भृगुः कस्य पुत्रः आसीत्? (Whose son was Bhrigu?) | वरुणस्य |
| (ख) भृगुः किमर्थं पितरम् उपससार? (Why did Bhrigu approach his father?) | ब्रह्मज्ञानाय |
| (ग) वरुणः ब्रह्मज्ञानाय किं साधनं कथितवान्? (What means did Varuna suggest for knowing Brahman?) | तपः |
| (घ) अन्नं किं स्वरूपम् अस्ति? (What is the nature of food?) | ब्रह्म |
| (ङ) आनन्दः कुत्र वसति? (Where does bliss reside?) | हृदये / आत्मनि |
२. पूर्णवाक्येन उत्तराणि लिखत (Answer in full sentences)
-
(क) भृगुः प्रथमं तपस्तप्त्वा किं ज्ञातवान्?
-
उत्तरम्: भृगुः प्रथमं तपस्तप्त्वा ज्ञातवान् यत् “अन्नं ब्रह्म” इति (अन्नादेव हि इमानि भूतानि जायन्ते)।
-
-
(ख) वरुणः भृगुं पुनः पुनः तपः कर्तुं किमर्थं प्रेरितवान्?
-
उत्तरम्: वरुणः भृगुं पुनः पुनः तपः कर्तुं प्रेरितवान् यतः “तपसा ब्रह्म विजिज्ञासस्व, तपो ब्रह्मेति” (तप एव ब्रह्मणः ज्ञानस्य मुख्यं साधनम् अस्ति)।
-
-
(ग) पञ्चकोषाणां नामानि क्रमेण लिखत?
-
उत्तरम्: पञ्चकोषाणां नामानि सन्ति— अन्नमयः, प्राणमयः, मनोमयः, विज्ञानमयः, आनन्दमयः च।
-
-
(घ) अन्ते भृगुः किं सत्यं साक्षात्कृतवान्?
-
उत्तरम्: अन्ते भृगुः साक्षात्कृतवान् यत् “आनन्दो ब्रह्मेति” (आनन्दादेव खल्विमानि भूतानि जायन्ते)।
-
-
(ङ) अस्मिन् पाठे कयोः संवादः अस्ति?
-
उत्तरम्: अस्मिन् पाठे पितापुत्रयोः भृगुवरुणयोः संवादः अस्ति।
-
३. रिक्तस्थानानि पूरयन्तु (Fill in the blanks)
-
(क) तपसा ब्रह्म विजिज्ञासस्व।
-
(ख) अन्नादेव हि इमानि भूतानि जायन्ते।
-
(ग) प्राणेन शरीरं सञ्चाल्यते।
-
(घ) मनः एव मनुष्याणां कारणम् बन्धमोक्षयोः।
-
(ङ) भृगुः वरुणस्य समीपम् अगच्छत्।
४. विलोमपदानि लिखत (Write the antonyms)
-
(क) साक्षात् – परोक्षम्
-
(ख) दुःखम् – सुखम् / आनन्दः
-
(ग) सविनयम् – अविनयम् / सगर्वम्
-
(घ) ज्ञानम् – अज्ञानम्
-
(ङ) बन्धः – मोक्षः
५. सन्धिच्छेदं कुरुत (Separate the Sandhi)
-
(क) सोऽचिन्तयत् = सः + अचिन्तयत्
-
(ख) कोऽयम् = कः + अयम्
-
(ग) तथैवात्र = तथा + एव + अत्र
-
(घ) पुनस्तपः = पुनः + तपः
-
(ङ) ब्रह्मवेति= ब्रह्म + एव + इति
६. लट्-लकारस्य स्थाने लङ्-लकारं लिखत (Change Present to Past Tense)
-
(क) गच्छति = अगच्छत्
-
(ख) पठन्ति = अपठन्
-
(ग) वदसि = अवदः
-
(घ) क्रीडामः = अक्रीडाम
-
(ङ) भवति = अभवत्