chapter-5

१. एकपदेन उत्तरं लिखत (Answer in one word) Question Answer (क) यशिका विद्यालयं गच्छन्ती किं दृष्टवती? (What did Yashika see while going to school?) चालकरहित-कारयानम् (ख) यन्त्राणि कस्य निर्देशानुसारं कार्यं कुर्वन्ति? (By whose instructions do machines work?) मानवस्य (ग) यन्त्राणां बुद्धेः नाम किम्? (What is the name of the machines’ intelligence?) कृतकबुद्धिः (AI) (घ) केषु … Read more

Class 9 Sanskrit Shemushi Chapter 12 वाङ्मनःप्राणस्वरूपम्

प्रश्न 1.एकपदेन उत्तरं लिखत – (क) अन्नस्य कीदृशः भागः मनः? (ख) मध्यमानस्य दनः अणिष्ठः भागः किं भवति? (ग) मनः कीदृशं भवति? (घ) तेजोमयी का भवति? (ङ) पाठेऽस्मिन् आरुणिः कम् उपदिशति? (च) “वत्स! चिरञ्जीव”-इति कः वदति? (छ) अयं वाहः कस्मात् उपनिषद: संग्रहीत? उत्तर: (क) अणिष्ठः (ख) सर्पिः (ग) आशितान्न-अणिष्ठः (घ) वाक् (ङ) श्वेतकेतुम् (च) आरुणिः (छ) … Read more

Class 9 Sanskrit Shemushi Chapter 11 पर्यावरणम्

प्रश्न 1.एकपदेन उत्तरं लिखत – (क) मानवः कुत्र सुरक्षितः तिष्ठति? (ख) सुरक्षितं पर्यावरणं कुत्र उपलभ्यते स्म? (ग) आर्षवचनम् किमस्ति? (घ) पर्यावरणमपि कस्य अङ्गमिति ऋषयः प्रतिपादितवन्तः? (ङ), लोकरक्षा कया सम्भवति? (च) अजातशिशुः कुत्र सुरक्षितः तिष्ठति? (छ) प्रकृतिः केषां संरक्षणाय यतते? उत्तर: (क) पर्यावरणकुक्षौ (ख) वने (ग) धर्मोक्षति रक्षितः (घ) धर्मस्य (ङ) प्रकृतिरक्षया (च) मातृगर्भे (छ) प्राणिनाम् … Read more

Class 9 Sanskrit Shemushi Chapter 10 जटायोः शौर्यम्

प्रश्न 1.एकपदेन उत्तरं लिखत – (क) आयतलोचना का अस्ति? (ख) सा कं ददर्श? (ग) खगोत्तमः कीदृशीं गिर व्याजहार? (घ) जटायुः काभ्यां रावणस्य गात्रे व्रणं चकार? (ङ) अरिन्दमः खगाधिपः कति बाहून् व्यपाहरत्? उत्तर: (क) सीता (ख) गृध्रम् (ग) शुभाम् (घ) तीक्ष्णनखचरणाभ्याम् (ङ) दश प्रश्न 2.अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषया लिखत – (क) “जटायो! पश्य” इति का वदति? … Read more

Class 9 Sanskrit Shemushi Chapter 9 सिकतासेतुः

प्रश्न 1.एकपदेन उत्तरं लिखत – (क) क: बाल्ये विद्यां न अधीतवान्? (ख) तपोदत्तः कया विद्याम् अवाप्तुं प्रवृत्तः अस्ति? (ग) मकरालये कः शिलाभिः सेतुं बबन्ध? (घ) मार्गभ्रान्तः सन्ध्यां कुत्र उपैति? (ङ) पुरुषः सिकताभिः किं करोति? उत्तर: (क) तपोदत्तः (ख) तपश्चर्यया (ग) रामः (घ) गृहम् (ङ) सेतुनिर्माण-प्रयासम् प्रश्न 2.अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषया लिखित – (क) अनधीतः तपोदत्तः … Read more

Class 9 Sanskrit Shemushi Chapter 8 लौहतुला

प्रश्न 1.एकपदेन उत्तरं लिखत – (क) वाणिक्यपुत्रस्य किं नाम आसीत्? (ख) तुला कैः भक्षिता आसीत्? (ग) तुला कीदृशी आसीत्? (घ) पुत्रः केन हतः इति जीर्णधनः वदति? (ङ) विवदमानौ तौ द्वावपि कुत्र गतौ? उत्तर: (क) जीर्णधनः (ख) मूषकैः (ग) लौहघटिता (घ) श्येनेन (ङ) राजकुलम् प्रश्न 2.अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषया लिखत – (क) देशान्तरं गन्तुमिच्छन् वणिक्पुत्रः किं … Read more

Class 9 Sanskrit Shemushi Chapter 7 प्रत्यभिज्ञानम्

प्रश्न 1.एकपदेन उत्तरं लिखत – (क) क: उमावेषमिवाश्रितः भवति? (ख) कस्याः अभिभाषणकौतूहलं महत् भवति? (ग) अस्माकं कुले किमनुचितम्? (घ) कः दर्पप्रशमनं कर्तुमिच्छति? (ङ) कः अशस्त्रः आसीत्? (च) कया गोग्रहणम् अभवत्? (छ) कः ग्रहणं गतः आसीत्? उत्तर: (क) हरः (ख) बृहन्नलायाः (ग) आत्मस्तवम् (घ) राजा (ङ) अभिमन्युः (च) दिष्ट्या (छ) अभिमन्युः प्रश्न 2.अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषया … Read more

Class 9 Sanskrit Shemushi Chapter 6 भ्रान्तो बालः

प्रश्न 1.एकपदेन उत्तरं लिखत – (क) कः तन्द्रालुः भवति? (ख) बालकः कुत्र व्रजन्तं मधुकरम् अपश्यत? (ग) के मधुसंग्रहव्यग्राः अभवन्? (घ) चटक: कया तणशलाकादिकम् अददाति? (ङ) चटक: कस्य शाखायां नीड रचयति? (च) बालकः कीदृश श्वानं पश्यति? (छ) श्वानः कीदृशे दिवसे पर्यटति? उत्तर: (क) बालः (ख) पुष्पोद्यानम् (ग) मधुकरा: (घ) चञ्च्या (छ) बद्रुमस्य (च) पलायमानम् (छ) निदाघदिवसे … Read more

Class 9 Sanskrit Shemushi Chapter 5 सूक्तिमौक्तिकम्

प्रश्न 1.एकपदेन उत्तरं लिखत – (क) वित्ततः क्षीणः कीदृशः भवति? (ख) कस्य प्रतिकूलानि कार्याणि परेषां न समाचरेत्? (ग) कुत्र दरिद्रता न भवेत्? (घ) वृक्षाः स्वयं न खादन्ति? (ङ) का पुरा लघ्वी भवति? उत्तर: (क) अक्षीणः (ख) आत्मनः (ग) प्रियवाक्यप्रदाने (घ) फलानि (ङ) सज्जनमैत्री प्रश्न 2.अधोलिखितप्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषया लिखत – (क) यत्नेन किं रक्षेत् वित्तं वृत्तं … Read more

Class 9 Sanskrit Shemushi Chapter 4 कल्पतरूः

प्रश्न 1.एकपदेन उत्तरं लिखत – (क) जीमूतवाहनः कस्य पुत्रः अस्ति? (ख) संसारेऽस्मिन् कः अनश्वरः भवति? (ग) जीमूतवाहनः परोपकारैकफलसिद्धये कम् आराधयति? (घ) जीमूतवाहनस्य सर्वभूतानुकम्पया सर्वत्र किं प्रथितम्? (ङ) कल्पतरुः भुवि कानि अवर्ष? उत्तर: (क) जीमूतवाहनस्य (ख) परोपकारः (ग) कल्पपादपम् (घ) यशः (ङ) वसूनि प्रश्न 2.अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तर: संस्कृतभाषया लिखित – (क) कञ्चनपुरं नाम नगरं कुत्र विभाति … Read more