१. एकः शृगालः इति गीतस्य साभिनयं कक्षायां गानं कुर्वन्तु ।
(‘एक सियार’ गीत का अभिनय के साथ कक्षा में गान कीजिए।)
उत्तर:
छात्राः स्वयं कुर्वन्तु ।
२. अधः प्रदत्तानां प्रश्नानाम् एकपदेन पदद्वयेन वा उत्तरं लिखन्तु ।
(नीचे दिए प्रश्नों के उत्तर एक या दो पद में लिखिए।)
(क) कः वनं गच्छति ? …………………..
(ख) शृगालः कां पश्यति? …………………..
(ग) शृगालस्य मुखे किं जायते? …………………..
(घ) शृगालः किं पश्यति? …………………..
(ङ) द्राक्षाफलं कुत्र दृश्यते ? …………………..
(च) किं शृगालः पुनः पुनः उत्पतति ? ………………….. (आम्/न)
(छ) किं शृगालः द्राक्षाफलं प्राप्नोति ? ………………….. (आम्/न)
उत्तर:
(क) शृगालः
(ख) द्राक्षालताम्
(ग) रसः
(घ) द्राक्षाफलम्
(ङ) लतासु उपरि
(च) आम्
(छ) न
३. अधः प्रदत्तानां प्रश्नानां पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखन्तु ।
(नीचे दिए गए प्रश्नों के उत्तर पूर्ण वाक्य में लिखिए।)
(क) शृंगालः कथं वनं गच्छति? …………………………
(ख) वनं गत्वा शृगालस्य किं जायते ? …………………………
(ग) शृगाल: द्राक्षाफलं कुंत्र पश्यति? …………………………
(घ) द्राक्षाफलं दृष्ट्वा कस्य मुखे रसः जायते ? …………………………
(ङ) अन्ते शृगालः किं वदति ? …………………………
उत्तर:
(क) शृगालः पिपासया बुभुक्षया वनं गच्छति।
(ख) वनं गत्वा शृगालः श्रान्तः जायते खिन्नः जायते ।
(ग) शृगालः लतासु उपरि उपरि द्राक्षाफलं पश्यति ।
(घ) द्राक्षाफलं दृष्ट्वा शृगालस्य मुखे रसः जायते ।
(ङ) अन्ते शृगालः वदति आम्लं द्राक्षाफलम्, आम्लं द्राक्षाफलम्।
अत्र इद अवधेयांश
• अस्मिन् पाठे जायते, लभते, पलायते इति एतादृशानि क्रियापदानि सन्ति ।
• एतादृशानां क्रियापदानां रूपाणि लट्-लकारे कथं भवन्ति
४. उपरि प्रदत्तां मञ्जूषां दृष्ट्वा रिक्तस्थानेषु उचित – क्रियापदानि लिखन्तु ।
(ऊपर दिए गए मंजूषा को देखकर खाली स्थान में उचित क्रियापद को लिखिए।)उत्तर:
५. उदाहरणानुसारं एकवचनरूपं दृष्ट्वा द्विवचन- बहुवचनरूपाणि लिखन्तु ।
(उदाहरण के अनुसार एकवचन के रूप को देखकर द्विवचन और बहुवचन के रूप लिखिए।)
उत्तर:
६. उदाहरणानुसारं वाक्यद्वयं लिखन्तु ।
(उदाहरण के अनुसार दो वाक्य लिखिए ।)
उत्तर:
७. उदाहरणं दृष्ट्वा वाक्यानि उचितरूपैः पूरयन्तु ।
(उदाहरण देखकर वाक्यों को उचित रूप से पूरा कीजिए।)
(क) शुनकं दृष्ट्वा बालकस्य भयं ………. । (जाय्)
• शुनकं दृष्ट्वा बालकस्य भयं जायते ।
(ख) मूषकः मार्जारं दृष्ट्वा ………. । (पलाय्)
(ग) रात्रिकाले मार्गदीपाः ……. । (प्रकाश्)
(घ) अहं देवं ……. । (वन्द्)
(ङ) त्वं किमर्थं ……… । (लज्ज्)
(च) वयं देशं ……..। (सेव्)
उत्तर:
(ख) मूषकः मार्जारं दृष्ट्वा पलायते।
(ग) रात्रिकाले मार्गदीपाः प्रकाशन्ते ।
(घ) अहं देवं वन्दे ।
(ङ) त्वं किमर्थं लज्जसे ?
(च) वयं देशं सेवामहे ।