1. अपभ्रंश (अवहट्ट सहित) और पुरानी हिन्दी का संबंध

प्रस्तावना प्रत्येक भाषा के दो रूप होते हैं। एक है उसका बोलचाल का रूप और दूसरा है उसका मानक साहित्यिक रूप। प्राचीन भारतीय भाषा के दो रूप थे। बोलचाल के तौर पर वह ‘लौकिक संस्कृत’ कहलाती थी और उसका साहित्यिक रूप “वैदिक संस्कृत’ कहलाता था। वैदिक संस्कृत के रूढ़, जड़ और लौकिक संस्कृत से कट … Read more

HPSC Asst. Professor Hindi

KARMANYA COMPETITION PLATFORM   हिन्दी भाषा और उसका विकास अपभ्रंश (अवहट्ट सहित) और पुरानी हिन्दी का संबंध काव्य भाषा के रूप में अवधि का उदय काव्य भाषा के रूप में ब्रजभाषा का उदय और विकास साहित्यिक हिन्दी के रूप में खड़ी बोली का उदय और विकास मानक हिन्दी का भाषा वैज्ञानिक विवरण (रूपगत) हिन्दी की … Read more

23 दिसंबर 2022

  *♨️मुख्य समाचार* *◼️प्रधानमंत्री नरेन्‍द्र मोदी ने देश में कोविड स्थिति की समीक्षा के लिए उच्‍चस्‍तरीय बैठक की अध्‍यक्षता की* *◼️सरकार, देश में नए वैरिएंट की आशंका कम करने के लिए हवाई अड्डों पर विदेशी यात्रियों की रैंडम जांच करेगी* *◼️सरकार ने कहा – रोजगार मेलों के माध्‍यम से विभिन्न मंत्रालयों में लगभग एक लाख … Read more

22 दिसंबर 2022

  *♨️मुख्य समाचार* *◼️स्‍वास्‍थ्‍य और परिवार कल्‍याण मंत्री डॉक्‍टर मनसुख मांडविया ने देश में कोविड-19 से बचाव की तैयारियों की समीक्षा की* *◼️गृहमंत्री अमित शाह ने मादक पदार्थों की समस्‍या से निपटने के लिए राज्‍यों को जिला स्‍तरीय समितियां बनाने को कहा* *◼️संसद में समुद्री डकैतीरोधी विधेयक 2022 पारित; भारत विशेष आर्थिक क्षेत्र के अलावा … Read more

21 दिसंबर 2022

  *♨️मुख्य समाचार* *◼️पुद्दुचेरी, लक्षद्वीप और गोआ, सामाजिक प्रगति सूचकांक में श्रेष्‍ठ प्रदर्शन करने वाले राज्‍य और केन्‍द्र शासित प्रदेश बनें* *◼️केन्‍द्रीय मंत्री जितेन्‍द्र सिंह ने कहा- विदेशी उपग्रहों के प्रक्षेपण के माध्यम से अंतरिक्ष क्षेत्र प्रमुख विदेशी मुद्रा अर्जक के रूप में उभर रहा है* *◼️पांचवीं स्वदेश निर्मित स्कॉर्पीन श्रेणी की पनडुब्बी वागीर भारतीय … Read more

Class 10 Sanskrit Shemushi Chapter 12 अनयोक्त्यः

प्रश्न 1.एकापदेन उपर लिखत- (क) कस्य शोभा एकेन राजहंसेन भवति? उत्तराणि:सरसः (ख) सरसः तीरे के वसन्ति? उत्तराणि:बकसहस्रम् (ग) कः पिपासितः म्रियते? उत्तराणि:चातकः (घ) के रसालमुकुलानि समाश्रयन्ते? उत्तराणि:भृङ्गा (ङ) अम्भोदाः कुत्र सन्ति? उत्तराणि:गगने प्रश्न 2.अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषया लिखत- (क) सरसः शोभा केन भवति? उत्तराणि:सरसः शोभा एकेन राजहंसेन भवति। (ख) चातकः किमर्थं मानी कथ्यते? उत्तराणि:चातकः धरायाः … Read more

Class 10 Sanskrit Shemushi Chapter 11 प्राणेभ्योऽपि प्रियः सुह्रद्

प्रश्न 1.एकपदेन उत्तरं लिखत- (क) क: चन्दनदासं द्रष्टुम् इच्छति? उत्तराणि:चाणक्यः (ख) चन्दनदासस्य वणिज्या कीदृशी आसीत्? उत्तराणि:मणिकारम् (ग) किं दोषम् उत्पादयति? उत्तराणि:ततस्तत्प्रच्छादनम् (घ) चाणक्यः कं द्रष्टुम् इच्छति? उत्तराणि:चन्दनदासम् (ङ) कः शङ्कनीयः भवति? उत्तराणि:चन्दनदासम् प्रश्न 2.अधोलिखितप्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषया लिखत- (क) चन्दनदासः कस्य गृहजनं स्वगृहे रक्षति स्म? (ख) तृणानां केन सह विरोधः अस्ति? (ग) पाठेऽस्मिन् चन्दनदासस्य तुलना केन … Read more

Class 10 Sanskrit Shemushi Chapter 10 भूकंपविभीषिका

प्रश्न 1.एकपदेन उत्तरं लिखत- (क) कस्य दारुण-विभीषिका गुर्जरक्षेत्र ध्वंसावशेषेषु परिवर्तितवती? उत्तराणि:भूकम्पस्य (ख) कीदृशानि भवनानि धाराशायीनि जातानि? उत्तराणि:बहुभूमिकानि (ग) दुर्वार-जलधाराभिः किम् उपस्थितम्? उत्तराणि:महाप्लावनदृश्यम् (घ) कस्य उपशमनस्य स्थिरोपायः नास्ति? उत्तराणि:दैवीप्रकोपो/भूकम्पो (ङ) कीदृशाः प्राणिनः भूकम्पेन निहन्यन्ते? उत्तराणि:विविशाः प्रश्न 2.अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषया लिखत- (क) समस्तराष्ट्र कीदृशे उल्लासे मग्नम् आसीत्? उत्तराणि:समस्त राष्ट्र नृत्य-गीतवादित्राणाम् उल्लासे मग्नम् आसीत्। (ख) भूकम्पस्य केन्द्रबिन्दुः … Read more

Class 10 Sanskrit Shemushi Chapter 9 सूक्तयः

प्रश्न 1.एकपदेन उत्तरं लिखत- (क) पिता पुत्राय बाल्ये किं यच्छति? उत्तराणि:विद्याधनम् (ख) विमूढधीः कीदृशीं वाचं परित्यजति? उत्तराणि:धर्मप्रदाम् (ग) अस्मिन् लोके के एव चक्षुष्मन्तः प्रकीर्तिताः? उत्तराणि:विद्वांसः (घ) प्राणेभ्योऽपि क: रक्षणीयः? उत्तराणि:सदाचारः (ङ) आत्मनः श्रेयः इच्छन् नरः कीदृशं कर्म न कुर्यात्? उत्तराणि:अहितम् (च) वाचि किं भवेत्? उत्तराणि:अवक्रता प्रश्न 2.स्थूलपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत- यथा- विमूढधी: पक्वं फलं परित्यज्य … Read more

Class 10 Sanskrit Shemushi Chapter 8 विचित्रः साक्षी

प्रश्न 1.एकपदेन उत्तरं लिखत- (क) कीदृशे प्रदेशे पदयात्रा न सुखावहा? उत्तराणि:विजनप्रदेशे (ख) अतिथि: केन प्रबुद्धः? उत्तराणि:पादध्वनिना (ग) कृशकायः कः आसीत्? उत्तराणि:अभियुक्तः (घ) न्यायाधीशः कस्मै कारागारदण्डम् आदिष्टवान्? उत्तराणि:आरक्षिणे (ङ) कं निकषा मृतशरीरम् आसीत्? उत्तराणि:राजमार्ग प्रश्न 2.अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषया लिखत- (क) निर्धनः जनः कथं वित्तम् उपार्जितवान्? उत्तराणि:निर्धनः जनः भूरि परिश्रम्य वित्तम्, उपार्जितवान्। (ख) जनः किमर्थं पदाति: … Read more